Xem mã nguồn của Viện Vật lý Kỹ thuật Moscow

[[Thể loại:Đại học Nga]]
{| class="infobox" style="float: right; width: 300px; font-size: 90%; text-align: left; border: 1px solid #aaa; background: #f8f9fa; padding: 4px;"
|-
| colspan="2" style="text-align:center; width:30px; height:30px"| '''VIỆN VẬT LÝ-KỸ THUẬT MOSCOW'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center;background-color:#add8e6; width:30px; height:30px"| '''Московский физико-технический институт (национальный исследовательский университет)'''
|-
| colspan="2" style="text-align:center;background-color:#ffa8b5; width:30px; height:30px;"| ''МФТИ, Физтех''
|-
! style="padding-top:20px;vertical-align:top;width:80px;" | Tên quốc tế
| style="padding-top:20px;" | '''Moscow Institute of Physics and Technology'''
|-
! Tên viết tắt
| МФТИ, MIPT, Физтех, Phystech
|-
! Tên cũ
| Khoa Vật lý-Kỹ thuật MGU
|-
! style="vertical-align:top;" | Tiêu ngữ
| '''''Дерзай знать'''''<br>''Sapere aude''<br>''Dám biết!''
|-
! Thành lập
| 17 Tháng Chín, 1951
|-
! style="vertical-align:top;" | Địa chỉ
| 117303, [[Thành phố Moscow|Москва]], Керченская улица, 1А, корп.
|-
! Website
| [https://mipt.ru mipt.ru]
|-
! Sinh viên
| 8.000 (2024)
|-
! Sv đại học
| 4.800 (2024)
|-
! Sv quốc tế
| 700
|-
! Thành tích
| 
|-
| colspan="2" | '''''Huân chương Cờ đỏ Lao động''' (Liên Xô)<br>'''Bằng khen của Chính phủ Ukraina''' (Ukraina)''
| 
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Tập tin:Đại học Vật lý Kỹ thuật Moscow MIPT.jpg|không_khung]]
|}
'''Viện Vật lý và Công nghệ Moscow''' ([[Đại học Nghiên cứu Quốc gia|Đại học Nghiên cứu Quốc gia]]), tên tiếng Nga là '''Московский физико-технический институт''' '''''(национальный исследовательский университет)''''', viết tắt là MIPT, Phystech [ 4 ] là một [[:Thể loại:Đại học Nga|trường đại học]] hàng đầu của Nga [ 5 ] trong đào tạo các chuyên gia về các lĩnh vực Vật lý lý thuyết, Vật lý thực nghiệm, Vật lý ứng dụng, Toán học, Khoa học máy tính, Hóa học, Sinh học và các lĩnh vực liên quan. Trường nằm ở thành phố Dolgoprudny thuộc [[:Thể loại:Tỉnh Moscow|tỉnh Moscow]] [ 6 ], với các tòa nhà và khoa riêng biệt nằm ở [[Thành phố Zhukovsky|Zhukovsky]] [ 7 ] và [[Thành phố Moscow|Moscow]].

Một đặc điểm nổi bật của quá trình giáo dục tại MIPT là '''Hệ thống Phystech''' (tiếng Nga: '''''система Физтеха'''''), được thành lập nhằm mục đích đào tạo các nhà khoa học và kỹ sư làm việc trong các lĩnh vực khoa học tân tiến. Hiện nay, phần lớn sinh viên đang theo học các chuyên ngành “Toán ứng dụng và Vật lý ứng dụng”, ngoài ra còn đào tạo các chuyên gia trong các chuyên ngành “Toán ứng dụng và Khoa học máy tính”, “Khoa học máy tính và Kỹ thuật máy tính”, “Bảo mật máy tính”, “Phân tích và quản lý hệ thống”, “Vật lý kỹ thuật” và “Công nghệ sinh học” [ 8 ] .

Theo hầu hết các bảng xếp hạng quốc gia và quốc tế, '''Viện Vật lý Kỹ thuật Moscow''' nằm trong Top 3 trường đại học hàng đầu ở Nga, chiếm vị trí cao trong các lĩnh vực Vật lý, Toán học, Khoa học máy tính, Kỹ thuật máy tính, Sinh học và Điện tử. Kể từ năm 2018, trường đã được xếp hạng thứ nhất trong số các trường đại học trên toàn lãnh thổ [[:Thể loại:Đất nước Nga|Liên bang Nga]] về điểm trung bình của Kỳ thi đầu vào đại học ЕГЭ [ 9 ] . Năm 2014, «Эксперт РА» đã công nhận trình độ của sinh viên tốt nghiệp ngành Phystech đạt mức cao nhất [ 10 ] . Forbes mô tả MIPT là “ một huyền thoại về giáo dục và khoa học ” [ 11 ] . Phystech đã hai lần được đưa vào danh sách 100 trường đại học danh giá nhất thế giới theo tạp chí Times Higher Education của Anh [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] .

MIPT hiện là cơ sở giáo dục dẫn đầu dự án Ưu tiên 2030 (tiếng Nga: '''''Приоритет 2030''''') , nhằm đạt được vị trí dẫn đầu về công nghệ ở Nga [ 15 ] . Trước đây, trường cũng là đơn vị dẫn đầu Dự án 5-100 (tiếng Nga: '''''Проекта 5-100''''') , nhằm mục đích nâng cao uy tín của giáo dục đại học Nga trên bình diện toàn cầu [ 16 ] [ 17 ] .
== Lịch sử ==
=== Danh sách tên gọi chính thức trong lịch sử ===
<div style="overflow: auto;">
{| class="wikitable" style="width:100%;"
! STT !! Giai đoạn !! Tên chính thức !! Tên tiếng Việt !! Thời_gian
|-
| 1 || 12/1(23/1)/1755 – 23/2(8/3)/1917 || Императорский Московский университет || Đại học Hoàng gia Moscow || 162 năm
|-
| 2 || Tháng 2-10/1917 || Московский университет || Đại học Moscow || < 1 năm
|-
| 3 || Cuối năm 1917 || Московский государственный университет || Đại học Quốc gia Moscow || < 1 năm
|-
| 4 || Từ năm 1918 || 1-й Московский университет || Đại học Moscow số 1 || 12 năm
|-
| 5 || Từ tháng 9/1930 || Московский государственный университет || Đại học Quốc gia Moscow || 2 năm
|-
| 6 || Từ 20/10/1932 || Московский государственный университет им. М. Н. Покровского || Đại học Quốc gia Moscow mang tên M. N. Pokrovski || 5 năm
|-
| 7 || Từ 11/11/1937 || Московский государственный университет || Đại học Quốc gia Moscow || 2 năm
|-
| 8 || Từ 7/5/1940 || Московский государственный университет им. М. В. Ломоносова || Đại học Quốc gia Moscow mang tên M. V. Lomonosov || 15 năm
|-
| 9 || Từ 7/5/1955 || Московский ордена Ленина и ордена Трудового Красного Знамени государственный университет им. М. В. Ломоносова || Đại học Quốc gia Moscow mang Huân chương Lenin, Huân chương Cờ đỏ Lao động và mang tên M. V. Lomonosov || 25 năm
|-
| 10 || Từ 22/1/1980 || Московский ордена Ленина, ордена Октябрьской революции и ордена Трудового Красного Знамени государственный университет им. М. В. Ломоносова || Đại học Quốc gia Moscow mang Huân chương Lenin, Huân chương Cách mạng Tháng Mười, Huân chương Cờ đỏ Lao động và mang tên M. V. Lomonosov || 11 năm
|-
| 11 || Từ năm 1991 || Московский государственный университет им. М. В. Ломоносова || Đại học Quốc gia Moscow mang tên M. V. Lomonosov || 17 năm
|-
| 12 || Từ 28/3/2008 || Федеральное государственное образовательное учреждение высшего профессионального образования (ФГОУ ВПО) «Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова» || Cơ sở giáo dục đại học chuyên nghiệp quốc gia liên bang "Đại học Quốc gia Moscow mang tên M. V. Lomonosov" || 3 năm
|-
| 13 || Từ 31/12/2010 || Федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего профессионального образования (ФГБОУ ВПО) «Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова» || Cơ sở giáo dục đại học chuyên nghiệp công lập quốc gia liên bang "Đại học Quốc gia Moscow mang tên M. V. Lomonosov" || 4 năm
|-
| 14 || Từ 22/10/2014 || Федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего образования «Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова» || Cơ sở giáo dục đại học công lập quốc gia liên bang "Đại học Quốc gia Moscow mang tên M. V. Lomonosov" || Hiện nay
|}
</div>
=== Trong Đế quốc Nga ===
Việc thành lập trường đại học được đề xuất bởi Ivan Ivanovich Shuvalov và Mikhail Vasilyevich Lomonosov. Việc mở trường đại học ban đầu được lên kế hoạch vào năm 1754, nhưng do công tác chuẩn bị, nên việc mở trường chỉ diễn ra vào năm 1755. Sắc lệnh thành lập trường đại học được Nữ hoàng Elizabeth Petrovna ký vào ngày 24 tháng 1 (4 tháng 2 theo lịch cũ) năm 1755 <ref>[http://www.runivers.ru/bookreader/book9822/#page/284/mode/1up: Указ Императрицы Елизаветы Объ учрежденіи Московскаго Университета и двухъ Гимназій.] года.24 января (4 февраля) 1755 года</ref>. Trước đó, vào ngày 12 tháng 1 (23 tháng 1 theo lịch cũ), ngày lễ Thánh Tatiana, Nữ hoàng Elizabeth Petrovna đã phê duyệt dự án thành lập Đại học Moscow, do đó Ngày Tatiana (theo lịch Gregory trong thế kỷ 20/21 - ngày 25 tháng 1) được tính là ngày thành lập trường và cũng là Ngày sinh viên Nga sau này. Những lớp học đầu tiên được tổ chức vào 26 tháng 4 <ref>''(Б.а.). Описание инавгурации при начинании гимназии Московского Императорского Университета 1755 года, апреля 26 дня // Санкт-Петербургские ведомости. — 1755. — № 39. Переиздание с комментариями: Белявский М. Т.''[http://dictionnaire.narod.ru/Lomonosov-i-osnovanie-Moskovskogo-universiteta.djvu: Описания открытия Московского университета 26 апреля 1755 г.] // Вестник Московского университета. — 1955. — № 4—5. — С. 243—247</ref>.

Trường ban đầu nằm ở khu vực hiện nay là Bảo tàng lịch sử Nga trên Quảng trường Đỏ. Năm 1782, để mở rộng cơ sở, trường đã mua từ Công chúa Volkonskaya một khuôn viên có các tòa nhà bằng đá và gỗ tại Giáo xứ Nhà thờ Dionysius trên Phố Nikitskaya <ref>''Любавский М. К.'' [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/14439-lyubavskiy-m-k-moskovskiy-universitet-v-1812-godu-m-1913#mode/inspect/page/17/zoom/4: Московский университет в 1812 году] — М., 1913. — С. 8. — 68 с.</ref>. Dưới thời Catherine Đệ Nhị, vào năm 1793, trường đã chuyển đến một tòa nhà được xây dựng đặc biệt ở phía đối diện Mokhovaya, được thiết kế bởi Matvey Kazakov. Sau cuộc xâm lược của Napoléon và vụ hỏa hoạn 1812, toàn nhà đã được Domenico Gilardi phục hồi.

Trong thế kỷ 18, trường bao gồm 3 khoa — Khoa Triết, Khoa Y và Khoa Luật. Có một trường dự bị giải thể vào năm 1812. Vào năm 1779, Mikhail Matveevich Kheraskov thành lập trường nội trú cho quý tộc, sau đó đổi thành một trường trung học cho quý tộc vào năm 1830. Nhà xuất bản đại học được Nikolai Ivanovich Novikov thành lập vào những năm 1780, là nơi xuất bản của Moskovskie Vedomosti, tờ báo phổ biến nhất Đế quốc Nga. Các giáo sư tại Đại học Moscow là công chức trong ngành giảng dạy và bản thân cơ sở giáo dục là một phần của bộ máy nhà nước <ref>''Сердюцкая О. В.'' [https://static.freereferats.ru/_avtoreferats/01004144454.pdf: Московский университет второй половины XVIII в. как государственное учреждение. Преподавательская служба] автореферат дис. … канд. ист. наук. — Брянск, 2008</ref>. Số lượng sinh viên tại trường đại học trong giai đoạn này là khoảng 100 sinh viên mỗi năm <ref>Алексеева Е. В. Диффузия европейских инноваций в России (XVIII — начало XX в.). — М.: РОССПЭН, 2007. — С. 315—316.</ref>.

Sự phát triển của khoa học và giảng dạy đại học vào đầu thế kỷ 20 gặp phải những khó khăn liên quan đến sự hoạt động của phong trào sinh viên và sự chính trị hóa đời sống đại học. Trong những năm 1900-1907, Đại học Moscow đã buộc phải thông báo đóng cửa nhiều lần do các cuộc biểu tình và tụ tập của sinh viên. Cùng lúc đó, các biện pháp của Bộ Giáo dục Công nhằm hạn chế phong trào sinh viên, nhằm hạn chế quyền tự chủ của trường đại học, đã gây ra phản ứng tiêu cực từ những giáo sư có tư tưởng tự do. Vào năm 1911, để phản đối việc quân đội đóng trại trong khuôn viên của nhà trường và ngược đãi một số giáo sư, 130 nhà khoa học và giáo sư đã đồng loạt từ chức, bao gồm cả những nhân vật lỗi lạc như Pyotr Nikolaevich Lebedev, Nikolay Dmitriyevich Zelinsky và Sergey Alexeyevich Chaplygin. Hàng ngàn học sinh cũng bị đuổi học vào năm 1911.

=== Trong Liên bang Xô Viết ===
Những chuyển đổi mang tính cách mạng năm 1917-1921 trong lĩnh vực giáo dục công của Nga, bắt đầu vào những năm đầu của quyền lực Liên Xô, đã ảnh hưởng trực tiếp đến Đại học Moscow và dẫn đến sự thay đổi hoàn toàn về cơ cấu, đội ngũ giảng viên và sinh viên của trường <ref>Императорский Московский университет: 1755-1917 : энциклопедический словарь / Андреев А. Ю., Цыганков Д. А.. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — 894 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-8243-1429-8</ref>.

Năm 1918, quá trình tái cơ cấu của Đại học Moscow bắt đầu. Các giáo sư và giáo viên có 10 năm kinh nghiệm trong cấp bậc giáo sư hoặc giáo viên tính đến ngày 1 tháng 10 năm 1918 sẽ bị loại khỏi cơ sở giáo dục và chỉ có thể được bầu lại vào khoa mà họ đã rời đi thông qua một cuộc thi toàn Nga. Năm 1922, một số đại diện nổi bật của khoa học đại học đã bị trục xuất khỏi Nga . Kết quả của những quá trình này, đội ngũ giảng viên trở nên trẻ hơn nhiều và tăng lên đáng kể: do đó, tại Khoa Vật lý và Toán học, thay vì 28 giáo sư trước đây, giờ đã có 107 giáo sư, bao gồm cả nữ giáo sư đầu tiên của trường là Maria Vasilievna Pavlova <ref>31.5.1918 во всех учебных заведениях России было введено совместное обучение учащихся обоего пола.</ref>.

Tiến trình “Dân chủ hóa” và “Vô sản hóa” giáo dục đại học được áp dụng (một sắc lệnh được ban hành về việc tuyển sinh đại học mà không cần thi đối với tất cả những người trẻ tuổi trên 16 tuổi, bất kể trình độ học vấn của họ <ref>Костицын В. А. «Моё утраченное счастье…»: Воспоминания, дневники. М.: Новое литературное обозрение, 2017</ref>) đã dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng sinh viên và theo đó, trình độ trung bình của sinh viên giảm xuống. Nếu vào mùa hè năm 1918 có 8.682 sinh viên theo học tại Đại học Moscow thì đến năm 1922, con số đó đã tăng lên 21.279 <ref>Императорский Московский университет: 1755-1917 : энциклопедический словарь / Андреев А. Ю., Цыганков Д. А.. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — 894 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-8243-1429-8.</ref>.

Trong giai đoạn từ năm 1928 đến năm 1930, hệ thống giáo dục đại học đã được tổ chức lại tích cực và có nỗ lực phân tách Đại học Tổng hợp Moscow. Trong thời gian này, toàn bộ cơ cấu của MGU đã bị phá dỡ với mục tiêu giải thể hoàn toàn trường đại học. Năm 1930, Khoa Y được tách khỏi trường và chuyển đổi thành một trường đại học độc lập, lấy tên là [[Đại học Y khoa Quốc gia Moscow Đầu tiên mang tên Sechenov|Viện Y khoa Moscow Đầu tiên]].

Vào tháng 5 năm 1940, trường đại học long trọng kỷ niệm 185 năm thành lập và 175 năm ngày mất của Lomonosov, người mà trường đại học bắt đầu mang tên vào năm đó <ref>Ректоры Московского университета (1755-2017) / А. С. Орлов, В. Т. Трофимов, О. В. Раевская. — М.: Издательство Московского университета, 2017. — 123 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011187-3.</ref>. Nhân kỷ niệm 185 năm thành lập, theo sắc lệnh của Xô viết Tối cao Liên Xô, Đại học Tổng hợp Quốc gia Moscow đã được trao tặng Huân chương Lenin (07.05.1940) <ref>Уставы Московского университета, 2005, с. 403.</ref>.

Khoảng hai nghìn sinh viên đã ra tiền tuyến vào những ngày đầu của Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại. Ba ngàn sinh viên đã được huy động để xây dựng các tuyến phòng thủ <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 27.</ref>. Vài ngàn sinh viên đã được huy động vào đầu cuộc chiến để làm việc trong các nhà máy quốc phòng, thu hoạch mùa màng ở các nông trại tập thể và nhà nước, và xây dựng tàu điện ngầm Moscow <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 29-30.</ref>. Hàng trăm sinh viên và nhân viên của Đại học Tổng hợp Moscow đã tham gia vào các đội hình dân quân đảm bảo xây dựng các công trình phòng thủ ở những nơi tiếp cận xa tới Moscow <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 30.</ref>. Sư đoàn súng trường số 8 (Krasnopresnenskaya) của Dân quân Nhân dân được biên chế các tình nguyện viên từ Đại học Tổng hợp Moscow <ref>''Ильченко Е. В.'' [http://letopis.msu.ru/content/es-8-diviziya: 8-я Краснопресненская дивизия народного ополчения.] Летопись Московского университета</ref>.

Vào cuối năm 1941, một cuộc di tản một phần của Đại học Tổng hợp Moscow (các quỹ, giáo sư, nhân viên và sinh viên) đã được thực hiện đến Ashgabat <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 36.</ref>. Trong những năm đầu của chiến tranh, trường đại học được chia thành hai phần. Phần lớn trường đại học đã được sơ tán. Một phần nhỏ hơn vẫn ở lại Moscow, tiếp tục việc học của họ và đảm bảo an ninh và bảo vệ cho các tòa nhà và quỹ của trường đại học <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 37.</ref>. Các lớp học tại Đại học Moscow được tiếp tục vào tháng 2 năm 1942 <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 38.</ref>. Vào tháng 7-tháng 8 năm 1942, Đại học Tổng hợp Moscow chuyển từ Ashgabat đến Sverdlovsk <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 45.</ref>. Vào tháng 5 năm 1943, trường đại học đã được sơ tán từ Sverdlovsk đến Moscow. Tổng quản lý việc di chuyển trường đại học từ Ashgabat đến Sverdlovsk và cuộc sơ tán từ Sverdlovsk đến Moscow được thực hiện bởi Rozaliya Samoylovna Zemlyachka <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 45, 51.</ref>.

Vào tháng 9 năm 1943, sinh viên năm nhất, chủ yếu là nữ, đã đến giảng đường của trường đại học. Trong số 1.325 sinh viên mới trúng tuyển, chỉ có hơn một trăm sinh viên là nam thanh niên. Chất lượng đội ngũ giảng viên đã được cải thiện. Đến cuối năm 1943, Đại học Tổng hợp Moscow có gần một nghìn giáo sư và giảng viên, bao gồm 85 viện sĩ và viện sĩ thông tấn của Viện Hàn lâm Khoa học, 44 người đoạt Giải thưởng Nhà nước và 18 nhà khoa học danh dự <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 52.</ref>.

Năm 1944, hoạt động khoa học tại trường đại học trở nên sôi động hơn. Tổng cộng có 138 luận án được chuẩn bị trong năm nay <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 58.</ref>. Đến mùa thu năm 1944, tòa nhà khán phòng đã được khôi phục hoàn toàn <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 60.</ref>. Để cộng đồng khoa học làm quen với những thành tựu của các nhà khoa học của trường đại học, các buổi đọc Lomonosov đã được tổ chức vào tháng 4 năm 1944, sau này trở thành một truyền thống quan trọng tại Đại học Tổng hợp Moscow <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 61.</ref>. Thư viện trường đại học đã nhận được khoản tài trợ lớn để bổ sung thêm nguồn tài liệu. Bắt đầu xuất bản thường xuyên các ghi chú và bài báo khoa học. Hai giải thưởng Lomonosov hàng năm được thành lập cho các tác phẩm khoa học xuất sắc nhất (1944) <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 64.</ref>. Trong năm học 1944/45, 22 khoa mới đã được thành lập tại Đại học Tổng hợp Moscow <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 65.</ref>. 

Trong giai đoạn 1944-1947, hầu hết các cựu sinh viên tiền tuyến đều trở về Đại học Tổng hợp Moscow và tốt nghiệp <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 66.</ref>. Trong năm cuối cùng của cuộc chiến, 4.805 sinh viên toàn thời gian và 358 sinh viên sau đại học đã học tại trường đại học, và 1.400 sinh viên và 50 sinh viên sau đại học đã học qua thư từ <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 67.</ref>. Năm 1945, tất cả các khoa của Đại học Tổng hợp Moscow đều được chuyển sang hình thức học kéo dài năm năm. Trong bốn năm chiến tranh, Đại học Moscow đã đào tạo hơn ba nghìn chuyên gia. Gần một phần ba trong số đó được gửi đến các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng và chăm sóc sức khỏe <ref>Московский университет в Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — 632 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7, с. 70.</ref>.

Sau chiến tranh, nhiều khoa mới đã được mở, trong đó có cả Viện Vật lý hạt nhân, Khoa Vật lý và Công nghệ (được chuyển đổi thành [[Viện Vật lý Kỹ thuật Moscow|Viện Vật lý Kỹ thuật Moscow]] vào năm 1951), Khoa Quan hệ Quốc tế (vào năm 1944 được chuyển đổi thành Viện Quan hệ Quốc tế, nay là [[MGIMO|MGIMO]], trường đại học thuộc Bộ Ngoại giao Nga).

Vào ngày 6 tháng 5 năm 1955, Đại học Tổng hợp Moscow đã được trao tặng Huân chương Lao động Cờ đỏ “nhân kỷ niệm 200 năm thành lập trường và ghi nhận vai trò của trường trong việc phát triển khoa học, văn hóa và đào tạo nguồn nhân lực có trình độ”. Ngày 22 tháng 1 năm 1980, Đại học Tổng hợp Moscow được trao tặng Huân chương Cách mạng Tháng Mười.

=== Trong Liên bang Nga ===
Năm 1993, một điều lệ mới của Đại học Moscow đã được thông qua <ref>Уставы Московского университета 1755―2005 / авт.-составитель Гена Евгений Иванович. — М.: Империум Пресс, 2005. — 480 с. — 1000 экз. — ISBN 5-98179-031-8, с. 424―442.</ref>. Năm 1998, một phiên bản mới của điều lệ của Đại học Moscow đã được thông qua <ref>Уставы Московского университета 1755―2005 / авт.-составитель Гена Евгений Иванович. — М.: Империум Пресс, 2005. — 480 с. — 1000 экз. — ISBN 5-98179-031-8, с. 442―462.</ref>. 

Trong giai đoạn 1992-2017, hơn ba mươi khoa và viện mới đã được thành lập tại Đại học Tổng hợp Moscow. Các chi nhánh được mở tại '''[[Thành phố Sevastopol|Sevastopol]]''' (1999), '''Astana''' (2001), '''Tashkent''' (2006), '''Baku''' (2008), '''Dushanbe''' (2009), '''Yerevan''' và '''Koper''' (2015). Khuôn viên trường đại học đã được mở rộng gấp đôi. Siêu máy tính Lomonosov, siêu máy tính mạnh nhất cả nước đã được vận hành. Số lượng sinh viên tại Đại học Quốc gia Moscow đã tăng lên 60 nghìn người. Quy chế đặc biệt của Đại học Moscow được ghi nhận trong luật: MGU hoạt động theo các tiêu chuẩn giáo dục được thiết lập độc lập và cấp bằng giáo dục đại học riêng; đã được cấp quyền độc lập trao bằng cấp học thuật cho tiến sĩ và tiến sĩ khoa học <ref>Ректоры Московского университета (1755-2017) / А. С. Орлов, В. Т. Трофимов, О. В. Раевская. — М.: Издательство Московского университета, 2017. — 123 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011187-3, с. 107.</ref>.

Theo Nghị định số 332 của Chính phủ Liên bang Nga ngày 28 tháng 3 năm 2019, Trung tâm Khoa học và Công nghệ Đổi mới của Đại học Tổng hợp Moscow "Vorobyovy Gory" đã được thành lập. Tại "Thung lũng MGU" (khu vực dành riêng cho nhu cầu của MGU vào những năm 1950 tại khu vực Ramenki), người ta đã lên kế hoạch xây dựng chín cụm nghiên cứu cơ bản và ứng dụng và để tiếp nhận các công ty tham gia vào các hoạt động khoa học, công nghệ và triển khai. Vào cuối tháng 1 năm 2021, việc xây dựng cụm đầu tiên, Lomonosov, đã bắt đầu và vào giữa tháng 7 năm 2021, hai cụm nữa, Giáo dục và Liên ngành, cũng đã bắt đầu. Ngày 25 tháng 1 năm 2023, lễ khánh thành cụm Lomonosov đã diễn ra và tháng 7 năm 2023, cụm Giáo dục đã khánh thành <ref>[https://stroi.mos.ru/nauchnaia-dolina-dlia-mgu: Научная долина МГУ]</ref> <ref>[https://lenta.ru/articles/2021/07/22/mgu/: Университет по атомным технологиям. О строительстве новых кластеров МГУ]</ref> <ref>[https://fomag.ru/news-streem/dokhody-kompaniy-doliny-mgu-v-2024-g-prognoziruyutsya-na-urovne-30-mlrd-rub-sadovnichiy/: Доходы компаний долины МГУ в 2024 г. прогнозируются на уровне 30 млрд руб. - Садовничий]</ref>.

Ngày 28 tháng 12 năm 2024, đội ngũ cán bộ của Đại học Tổng hợp Quốc gia Moscow mang tên Lomonosov đã được trao tặng Huân chương Lao động Vẻ vang vì những đóng góp to lớn trong đào tạo các chuyên gia có trình độ cao và phát triển khoa học và giáo dục trong nước <ref>[https://www.ng.ru/education/2024-04-16/100_162209042024.html: Крупнейшие вузы России: анализируем востребованность российских университетов / Образование / Независимая газета]</ref>.

== Uy tín và Xếp hạng ==
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! style="text-align: left;" | Xếp hạng thế giới !! 2015 !! 2020 !! 2025
|-
| style="text-align: left;" | '''''ShanghaiRanking’s ARWU''''' || 86 || 93 || 
|-
| style="text-align: left;" | '''''QS World University Rankings''''' || 114 || 84 || 
|-
| style="text-align: left;" | '''''«Три миссии университета»''''' || – || 21 || 
|-
! style="text-align: left;" | Xếp hạng khu vực !! 2015 !! 2020 !! 2025
|-
| style="text-align: left;" | '''''QS University Rankings: BRICS''''' || 3 || 6 || 
|-
| style="text-align: left;" | '''''QS Emerging Europe & Central Asia''''' || – || 1 || 
|-
! style="text-align: left;" | Xếp hạng trong nước !! 2015 !! 2020 !! 2025
|-
| style="text-align: left;" | '''''Interfax (Интерфакс)''''' || 1 || 1 || 
|-
| style="text-align: left;" | '''''RAEX''''' || – || 1 || 
|}
Năm 2018, Đại học Quốc gia Moscow xếp thứ 199 trong Times Higher Education World University Rankings và thứ 33 trong bảng xếp hạng danh tiếng <ref>[https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2018/reputation-ranking#!/page/0/length/25/locations/RU/sort_by/rank/sort_order/asc/cols/stats: World Reputation Rankings] ''Times Higher Education (THE)'' 30 мая 2018.</ref> <ref>[https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2019/world-ranking#!/page/0/length/25/locations/RU/sort_by/rank/sort_order/asc/cols/stats: World University Rankings] ''Times Higher Education (THE)'' 26 сентября 2018.</ref>

Năm 2019, Đại học Quốc gia Moscow đã lọt vào TOP-50 QS World University Rankings by Subject ở năm chuyên ngành cùng một lúc: Ngôn ngữ học (vị trí thứ 21), Vật lý và Thiên văn học (vị trí thứ 26), Ngôn ngữ đương đại (vị trí thứ 33), Toán học (vị trí thứ 34) và Khoa học máy tính (vị trí thứ 48) <ref>[https://www.topuniversities.com/university-rankings-articles/university-subject-rankings/out-now-qs-world-university-rankings-subject-2019:  Out Now: QS World University Rankings by Subject 2019] Top Universities (26 февраля 2019)</ref>.

Năm 2022, Đại học Tổng hợp Moscow đứng thứ 5 trong bảng xếp hạng các trường đại học tốt nhất của Nga về nhu cầu của sinh viên theo HeadHunter <ref>''Билык, Кирилл.'' [https://rb.ru/news/top-russian-university/: HeadHunter составил рейтинг лучших российских вузов 2022 года]</ref>.

== Hoạt động giáo dục ==
Theo '''Luật Liên bang Số 259-ФЗ ngày 10/11/2009''', Đại học Quốc gia Moscow mang tên Lomonosov được trao quyền thực hiện các chương trình giáo dục đại học được xây dựng trên cơ sở các tiêu chuẩn giáo dục do trường tự thiết lập. Ngoài ra, theo luật này, Đại học Quốc gia Moscow được quyền cấp cho những người đã hoàn thành chương trình đào tạo tại các chương trình giáo dục do trường đại học thực hiện các văn bằng giáo dục có ký hiệu chính thức của Liên bang Nga, được chứng nhận bằng con dấu của Đại học Quốc gia Moscow, mẫu văn bằng này do chính trường chấp thuận. Các văn bản giáo dục do Đại học Quốc gia Moscow cấp theo luật định cung cấp cho người sở hữu các văn bản này những quyền tương tự như những quyền được cung cấp cho người sở hữu các văn bản giáo dục do các trường đại học công lập của Liên bang Nga cấp <ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/30100: Федеральный закон от 10.11.2009 г. № 259-ФЗ.] Сайт Президента России (10 ноября 2009)</ref>.

Từ năm 2011, Đại học Quốc gia Moscow đã triển khai chương trình đào tạo tích hợp kéo dài 6 năm. Các hình thức đào tạo chính tại Đại học Quốc gia Moscow là [[:Thể loại:Chương trình Chuyên gia|chuyên gia]], [[:Thể loại:Chương trình Thạc sĩ|thạc sĩ]] và [[:Thể loại:Chương trình Cử nhân|cử nhân]]. Chương trình của MGU khác với các chương trình của các cơ sở giáo dục đại học khác của Nga, từ năm 2011 đã chuyển sang đào tạo theo các nguyên tắc của Công ước Bologna, trong đó bao gồm việc chia thành các chương trình cấp bằng cử nhân và thạc sĩ. Các trường đại học Nga đào tạo bằng cử nhân trong bốn năm và bằng thạc sĩ trong hai năm. Các chuyên gia đã đánh giá những quyết định này của Đại học Quốc gia Moscow một cách mơ hồ <ref>[https://www.bbc.co.uk/russian/russia/2010/09/100929_moscow_university_six_years.shtml: В МГУ будут обучать студентов в течение шести лет]</ref>.

Là một phần của chương trình phát triển mới của Đại học Quốc gia Moscow (2020-2030), người ta có kế hoạch thành lập 7 trường khoa học và giáo dục để tập hợp các nhóm nhà khoa học từ các khoa khác nhau <ref>[https://tass.ru/obschestvo/9650189: В МГУ появятся семь научных школ.] ТАСС (7 октября 2020)</ref>:

* Không gian;
* Bảo tồn di sản văn hóa và lịch sử thế giới;
* Hệ thống thần kinh, hệ thống nhận thức, trí tuệ nhân tạo;
* Phương pháp toán học phân tích các hệ thống phức tạp;
* Công nghệ phân tử của hệ thống sống và sinh học tổng hợp;
* Công nghệ quang tử và lượng tử. Y học kỹ thuật số;
* Tương lai của hành tinh: Giám sát môi trường toàn cầu.

Các trường khoa học bắt đầu đào tạo cán bộ và tiến hành nghiên cứu khoa học từ năm 2021.

=== Các khóa học liên khoa ===

Khóa đào tạo liên khoa của Đại học Quốc gia Moscow ('''''Межфакультетский учебный курс МГУ - МФК МГУ''''') — khóa học kéo dài một học kỳ do các giáo viên của Đại học Moscow là chuyên gia trong lĩnh vực của họ giảng dạy. Mục đích của các khóa học là mô tả mối quan hệ giữa các lĩnh vực kiến thức khác nhau: khoa học, nghệ thuật, chính trị, văn hóa, quá trình xã hội và công cộng. Các nhà khoa học hàng đầu trong và ngoài nước không phải là cán bộ của trường đại học được mời đến giảng bài. Việc thành thạo МФК là một phần không thể thiếu trong quá trình đào tạo sinh viên MGU và việc hoàn thành nó là bắt buộc <ref>Для студентов очной формы обучения третьих и четвёртых курсов, обучающихся по программам специалитета, третьего курса бакалавриата и первого курса магистратуры.</ref>. Thông tin về các МФК mà sinh viên đã hoàn thành được đưa vào phần bổ sung bằng tốt nghiệp <ref>[http://mfk.msu.ru/: Межфакультетские учебные курсы Московского государственного университета имени М. В. Ломоносова]</ref>.

== Cấu trúc ==

=== Khoa ===
Dưới đây là danh sách các khoa của Đại học Quốc gia Moscow hiện đang hoạt động, và lịch sử hình thành của các khoa đó

{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;"
! Giai đoạn !! Tên khoa (tiếng Nga) !! Tên khoa (dịch tiếng Việt) !! Năm thành lập
|-
| rowspan="3" | 1755-1929 || Философский факультет || Khoa Triết học || 1755
|-
|  Юридический факультет || Khoa Luật || 1755
|-
|  Медицинский факультет || Khoa Y || 1755
|-
| rowspan="9" | 1929–1941 || Химический факультет || Khoa Hóa học || 1929
|-
|  Биологический факультет || Khoa Sinh học || 1930
|-
|  Механико-математический факультет || Khoa Cơ học và Toán học || 1933
|-
|  Физический факультет || Khoa Vật lý || 1933
|-
|  Исторический факультет || Khoa Lịch sử || 1934
|-
|  Геологический факультет || Khoa Địa chất || 1938
|-
|  Географический факультет || Khoa Địa lý || 1938
|-
|  Филологический факультет || Khoa Ngữ văn || 1941
|-
|  Экономический факультет || Khoa Kinh tế || 1941
|-
| rowspan="5" | 1952–1973 || Факультет журналистики || Khoa Báo chí || 1952
|-
|  Институт стран Азии и Африки (ИСАА) || Viện các nước châu Á và châu Phi (ISAA) || 1956
|-
|  Факультет психологии || Khoa Tâm lý học || 1966
|-
|  Факультет вычислительной математики и кибернетики (ВМК) || Khoa Toán tin và Điều khiển học (VMK) || 1970
|-
|  Факультет почвоведения || Khoa Thổ nhưỡng học || 1973
|-
| rowspan="6" | 1988–1995 || Факультет иностранных языков и регионоведения (ФИЯР) || Khoa Ngoại ngữ và Nghiên cứu Khu vực || 1988
|-
|  Социологический факультет || Khoa Xã hội học || 1989
|-
|  Факультет наук о материалах (ФНМ) || Khoa Khoa học Vật liệu || 1991
|-
|  Факультет фундаментальной медицины (ФФМ) || Khoa Y học Cơ bản || 1992
|-
|  Факультет государственного управления (ФГУ) || Khoa Quản lý Nhà nước || 1993
|-
|  Факультет военного обучения || Khoa Đào tạo Quân sự || 1995
|-
| rowspan="9" | Sau 1997 || Факультет педагогического образования (ФПО) || Khoa Sư phạm || 1997
|-
|  Факультет искусств || Khoa Nghệ thuật || 2001
|-
|  Факультет биоинженерии и биоинформатики (ФББ) || Khoa Công nghệ Sinh học và Tin sinh học || 2002
|-
|  Факультет мировой политики (ФМП) || Khoa Chính trị Thế giới || 2003
|-
|  Факультет глобальных процессов (ФГП) || Khoa Các quá trình toàn cầu || 2005
|-
|  Факультет политологии || Khoa Khoa học Chính trị || 2008
|-
|  Факультет фундаментальной физико-химической инженерии (ФФФХИ) || Khoa Kỹ thuật Vật lý-Hóa học Cơ bản || 2011
|-
|  Биотехнологический факультет || Khoa Công nghệ Sinh học || 2013
|-
|  Факультет космических исследований МГУ (ФКИ) || Khoa Nghiên cứu Vũ trụ MGU || 2017
|}

=== Trường đại học ===
Các trường đại học thành viên có chức năng và quyền hạn ngang với các khoa của Đại học Quốc gia Moscow mang tên Lomonosov.

* '''Trường đại học Kinh doanh''', '''''ВШБ МГУ'''''. Đào tạo sinh viên bậc cử nhân, thạc sĩ, MBA và MBA điều hành trong lĩnh vực Quản lý. Thành lập năm 2001.

* '''Trường đại học Kinh tế Moscow''', '''''МШЭ МГУ'''''. Đào tạo cử nhân ngành Kinh tế, thạc sĩ các chuyên ngành “Lý thuyết kinh tế và các vấn đề của nước Nga hiện đại” và “Chiến lược kinh tế và tài chính”. Thành lập năm 2004.

* '''Trường đại học Quản trị Nhà nước''', '''''ВШГА МГУ'''''. Đào tạo cán bộ chuyên môn cho lĩnh vực hành chính nhà nước. Thành lập năm 2005.

* '''Trường đại học Biên dịch''', '''''ВШП МГУ'''''. Đào tạo chuyên gia biên dịch chuyên nghiệp, thành thạo công nghệ biên dịch hiện đại.

* '''Trường đại học Kiểm toán Nhà nước''', '''''ВШГА МГУ'''''. Đào tạo chuyên gia trong lĩnh vực tài chính công, kiểm soát tài chính ở cấp liên bang, khu vực và địa phương, cũng như kiểm toán nội bộ và tổ chức kiểm toán.

* '''Trường đại học Truyền hình''', '''''ВШТ МГУ'''''. Đào tạo chuyên gia trong lĩnh vực truyền hình và báo chí: phóng viên, người dẫn chương trình, nhà sản xuất, đạo diễn, biên kịch, biên tập viên, phóng viên ảnh, nhà phê bình truyền hình. Thành lập năm 2006.

* '''Trường đại học Khoa học Xã hội Đương đại''', '''''ВШССН МГУ'''''. Đào tạo chuyên gia trong các lĩnh vực xã hội học, kinh tế tri thức, quản lý và kiểm soát xã hội, triết học xã hội và văn hóa học. Thành lập năm 2006.

* '''Trường đại học Quản trị và Đổi mới'''. Đào tạo kỹ sư thiết kế, chuyên gia công nghệ, tổ chức sản xuất, quản lý dự án khoa học-công nghệ cao. Thành lập năm 2006.

* '''Trường đại học Kinh doanh Đổi mới'''. Đào tạo chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ thăm dò, khai thác và chế biến tài nguyên hydrocacbon, quản lý tài nguyên thiên nhiên. Thành lập năm 2006.

* '''Trường đại học Chính sách Văn hóa và Quản lý trong lĩnh vực Nhân văn''', '''''ВШКПиУГС МГУ'''''. Đào tạo chuyên gia quản lý, sản xuất và lãnh đạo trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và thể thao. Thành lập năm 2011.

=== Trung tâm ===
* '''Khoa dự bị MGU''' được thành lập vào năm 1969 nhằm nâng cao trình độ giáo dục chung cho những thanh niên cần được bảo trợ và hỗ trợ của nhà nước trước khi học đại học.
* '''Trung tâm khoa học và giáo dục chuyên môn MGU''', '''''СУНЦ МГУ''''' được thành lập năm 1988 trên cơ sở trường nội trú Kolmogorov  <ref>Учреждение носило название «Специализированная школа-интернат № 18 физико-математического профиля при Московском государственном университете им. М. В. Ломоносова» или ФМШ-18 (1963—1988).</ref> <ref>[http://pms.ru/postanovlenie_soveta_ministrov/1083.html: Постановление Совета Министров СССР № 1241 от 21.10.1988]</ref>, đào tạo lớp 10 và lớp 11.
* '''Trường chuyên nội trú''' '''''УГ МГУ''''' là trường nội trú, một đơn vị trực thuộc Đại học Quốc gia Moscow, được thành lập vào ngày 1 tháng 9 năm 2016. Chương trình đào tạo tại trường được chia thành 5 hướng chuyên: toán học, kỹ thuật, khoa học tự nhiên, nhân văn và kinh tế xã hội.
* '''Trường Sau đại học Pháp''', '''''Французский университетский колледж''''' là một cơ sở giáo dục đại học nhà nước được thành lập năm 1991 tại Đại học Quốc gia Moscow <ref>[https://www.vesti.ru/video/2073259: Французский колледж при МГУ: наука и культура вопреки политике]</ref>. Khóa học kéo dài hai năm tại trường cao đẳng cung cấp cơ hội để lấy bằng kép, được công nhận tại Pháp, tương đương với việc hoàn thành một năm bằng thạc sĩ <ref>[https://yandexwebcache.net/yandbtm?lang=ru&fmode=inject&tm=1608023207&tld=ru&la=1605890048&text=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%83%D0%B7%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%20%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%BD%D1%83%D0%B5%D1%82%20%D1%8E%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B9&url=https%3A%2F%2Ftvkultura.ru%2Farticle%2Fshow%2Farticle_id%2F8896%2F&l10n=ru&mime=html&sign=77136ec43e858d7d043e1a39f6cc36b3&keyno=0: Французский университетский колледж отметил юбилей]</ref> trong một trong các ngành nhân văn sau: luật, lịch sử, xã hội học, văn học và triết học <ref>[http://www.moscuf.org/ru/o-kolledzhe: Французский университетский колледж МГУ]</ref>. Năm 2016, Đại học Pháp tại Moscow đã kỷ niệm 25 năm thành lập <ref>[https://www.vesti.ru/article/1640690: Французский университетский колледж отметил 25-й юбилей]</ref>.

=== Viện nghiên cứu ===
* Viện Nghiên cứu Khoa học Vật lý Hạt nhân mang tên Skobeltsyn
* Viện Cơ học
* Viện Thiên văn Nhà nước mang tên Shternberg
* Viện Nghiên cứu Khoa học Sinh học Lý-Hóa mang tên Belozersky
* Trung tâm Máy tính Nghiên cứu Khoa học
* Viện Các vấn đề lý thuyết của thế giới vi mô mang tên Bogolyubov
* Viện Nghiên cứu Toán học các Hệ thống phức tạp
* Viện Nghiên cứu và Bảo tàng Nhân học mang tên Anuchin
* Viện Sinh thái học Thổ nhưỡng
* Viện Văn hóa Thế giới
* Viện Khoa học và Văn hóa Nga-Đức
* Viện Các vấn đề về An ninh Thông tin
* Viện Vật lý Lý thuyết và Toán học
* Viện Bồi dưỡng và Tái đào tạo Giảng viên Khoa học Xã hội và Nhân văn

=== Chi nhánh ===
Đại học Quốc gia Moscow mang tên Lomonosov có nhiều chi nhánh tại các nước SNG. Ngoài ra, kể từ năm 2015, một trường đại học liên kết Университет МГУ-ППИ đã hoạt động tại Thâm Quyến, Trung Quốc, được thành lập trên cơ sở MGU của Nga và PPI của Trung Quốc (đây không phải là một chi nhánh chính thức).

Năm 2024, cơ sở duy nhất của trường đại học này tại Slovenia, đặt tại thành phố Koper, được mở vào năm 2017, đã bị đóng cửa. Như hiệu trưởng trường đại học Sadovnichy đã tuyên bố, chi nhánh đã bị đóng cửa theo chỉ đạo của chính phủ Slovenia <ref>[https://www.kommersant.ru/doc/7230238: В Словении закрыли единственный европейский филиал МГУ]</ref> <ref>[https://www.vedomosti.ru/society/news/2024/10/12/1068284-rektor-mgu-soobschil: Ректор МГУ сообщил о закрытии филиала вуза в Словении]</ref>.

* Chi nhánh tại '''[[Thành phố Sevastopol|Sevastopol]]''', được thành lập năm 1999 .
* Chi nhánh tại '''Astana''' ( Kazakhstan ), được thành lập năm 2000 .
* Chi nhánh tại '''Tashkent''' ( Uzbekistan ), được thành lập năm 2006 .
* Chi nhánh tại '''Baku''' ( Azerbaijan ), được thành lập năm 2008 .
* Chi nhánh tại '''Dushanbe''' ( Tajikistan ), được thành lập năm 2009 .
* Chi nhánh tại '''Yerevan''' ( Armenia ), được thành lập vào năm 2015 .
* Chi nhánh tại '''[[Thành phố Sarov|Sarov]]''', thành lập năm 2021 .
* Chi nhánh tại '''[[Thành phố Grozny|Grozny]]''', được thành lập vào năm 2023.

=== Trường khoa học và giáo dục liên ngành ===
Năm 2020, 7 '''trường khoa học và giáo dục thường trực''', '''''НОШ МГУ''''' đã được thành lập tại Đại học Tổng hợp Lomonosov Moscow như một phần của chương trình phát triển đại học <ref>[https://tass.ru/obschestvo/9650189: В МГУ появятся семь научных школ]</ref> <ref>[https://rg.ru/2020/10/07/reg-cfo/v-mgu-poiaviatsia-7-novyh-nauchno-obrazovatelnyh-shkol.html: В МГУ появятся 7 новых научно-образовательных школ]</ref>.

Nguyên tắc chính của việc thành lập các trường này là tổ chức công tác khoa học ở cấp độ liên ngành, tại giao điểm của các ngành khoa học khác nhau. Các trường có hai nhiệm vụ chính: nghiên cứu khoa học từ cơ bản đến hiện đại và đào tạo cán bộ.

Các hoạt động khoa học và giáo dục của các trường khoa học và giáo dục của trường đại học dựa trên hai đòn bẩy chính: tính cơ bản và tính liên ngành.

* '''Trường ''Nghiên cứu cơ bản và ứng dụng về không gian''''' đào tạo chuyên gia và thực hiện nghiên cứu về: vật chất tối, lý thuyết hấp dẫn, an toàn không gian gần Trái Đất, khám phá và khai phá không gian (như Mặt Trăng).
* '''Trường ''Bảo tồn di sản văn hóa – lịch sử thế giới''''' bảo tồn các giá trị nhân văn trong bối cảnh vai trò ngày càng tăng của trí tuệ nhân tạo.
* '''Trường ''Hệ thống thần kinh, hệ thống nhận thức và trí tuệ nhân tạo''''' tập trung vào các nghiên cứu nền tảng về hoạt động của bộ não, hệ thống nhận thức và phát triển trí tuệ nhân tạo. Đồng thời thu hút nhân tài trẻ và đào tạo chuyên gia cao cấp trong lĩnh vực AI.
* '''Trường ''Công nghệ phân tử của hệ sinh học và sinh học tổng hợp'''''  thực hiện nghiên cứu về công nghệ phân tử và ứng dụng vào thực tiễn.
* '''Trường ''Các phương pháp toán học trong phân tích hệ thống phức tạp'''''  nghiên cứu các hệ thống phức tạp trong xã hội – tự nhiên thời kỳ chuyển đổi số và phát triển hệ thống ngữ nghĩa cho các ngành khoa học cơ bản.
* '''Trường ''Công nghệ lượng tử, quang học và y học số''''' nghiên cứu liên ngành về cảm biến lượng tử, truyền thông lượng tử, y học số, vật lý y học bức xạ và quang học sinh học.
* '''Trường ''Tương lai của Trái Đất và biến đổi môi trường toàn cầu'''''  hướng đến các vấn đề toàn cầu: biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm, khan hiếm nước, cạn kiệt tài nguyên.

== Khuôn viên ==
[[Tập tin:Đại học Quốc gia Moscow mang tên Lomonosov.jpg|nhỏ|500x500px]]
=== Tòa nhà chính ===
Tòa nhà chính của Đại học Quốc gia Moscow, '''''Главное здание МГУ - ГЗ МГУ''''', trong các tài liệu chính thức đôi khi được gọi là '''''Главным корпусом МГУ''''', là tòa nhà trung tâm của khu phức hợp trường đại học thuộc trên Đồi Chim sẻ ('''''Воробьёвых горах'''''). Tòa nhà chọc trời cao nhất trong Bảy tòa nhà được xây dựng theo phong cách Stalin ('''''Сталинских высоток'''''). Chiều cao: 183,2 mét (nếu tỉnh cả đỉnh tháp là 235 mét <ref>Янковский Р. М. Высотка номер один: история и архитектура Главного здания МГУ. — М.: Бомбора, 2021. — 184 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-04-116390-7, с. 109.</ref>), số tầng ở tòa nhà trung tâm: 32 tầng <ref>[http://www.sovarch.ru/57/: Сталинские высотные здания]</ref> <ref>''Николай Кружков'' [http://www.mmforce.net/msu/heart/articles/1518/: Из истории московских небоскребов. Все московские высотки были заложены в один день.] Главному зданию МГУ – 50 лет</ref>. Chiều cao của chân đế so với mực nước biển là 194m <ref>[http://www.geogr.msu.ru/science/aero/acenter/atlas/34-35.htm: Главное здание Московского университета.] Географический факультет МГУ имени М. В. Ломоносова</ref>.
Được xây dựng vào năm 1949-1953 theo thiết kế của các kiến trúc sư Boris Iofan, Lev Rudnev, Sergei Chernyshev, Pavel Abrasimov, Alexander Khryakov và kỹ sư Vsevolod Nasonov. Xưởng của Vera Mukhina phụ trách trang trí điêu khắc cho mặt tiền. Cho đến những năm 1990, tòa nhà này là tòa nhà cao nhất châu Âu <ref>[http://countrymoscow.ru/stalinskie-visotki/stalinskie-visotki-glavnoe-zdanie-moskovskogo-gosudarstvennogo-universiteta.html: Сталинские высотки — Главное здание Московского государственного университета]</ref> <ref>''Филипп Алексенко, Анна Ким.'' [https://www.rbc.ru/photoreport/07/09/2017/59b030489a79477b73cf51c9: Как строились сталинские высотки]</ref>.

Phần trung tâm (khu «А») có 36 tầng. Văn phòng hiệu trưởng và các dịch vụ và tổ chức chung của trường đại học, hội đồng thanh niên, các khoa cơ học và toán học , địa lý và địa chất, bảo tàng khoa học trái đất, các phòng thí nghiệm và giảng đường chung của trường đại học, thư viện và các cơ sở phục vụ ăn uống đều tọa lạc tại đây.

Từ phần trung tâm, các tòa nhà ký túc xá 18 tầng (khu «Б» và «В») với các tòa tháp cao tới tầng 24 kéo dài. Từ các khu vực này, lần lượt phân ra các khu vực 9 tầng «Г», «Д», «Е» и «Ж», cũng là nơi có nhà trọ và khách sạn. Các tòa tháp liền kề với tòa nhà chính («И», «К», «Л», «М») là nơi có các căn hộ dành cho giáo sư và giáo viên.

== Cựu sinh viên nổi tiếng ==
Trong số những sinh viên tốt nghiệp của trường có những người đoạt giải Nobel , giải thưởng Fields và các chính trị gia lớn, bao gồm cả các nhà lãnh đạo quốc gia.

=== Những người đoạt giải Nobel Vật lý ===
* Igor Evgenievich Tamm
* Ilya Mikhailovich Frank
* Vitaly Lazarevich Ginzburg
* Alexey Alexeevich Abrikosov

=== Những người đoạt giải Nobel Hóa học ===
* Nikolai Nikolaevich Semenov

=== Những người đoạt giải Nobel Hòa bình ===
* Andrei Dmitrievich Sakharov
* Mikhail Sergeevich Gorbachev

=== Những người đoạt Huy chương Fields ===
* Sergei Petrovich Novikov
* Grigory Aleksandrovich Margulis
* Vladimir Gershonovich Drinfeld
* Maxim Lvovich Kontsevich
* Vladimir Aleksandrovich Voevodsky
* Andrey Yuryevich Okounkov

=== Cựu sinh viên Việt Nam nổi bật ===
* '''Giáo sư Hoàng Tụy''' ''tốt nghiệp năm 1959'', là một trong hai người tiên phong trong việc xây dựng ngành Toán học của Việt Nam (cùng với Giáo sư Lê Văn Thiêm). Giáo sư Hoàng Tụy được coi là cha đẻ của lĩnh vực Tối ưu hóa toàn cục trong Toán học ứng dụng.
* '''Giáo sư Phan Lương Cầm''' ''tốt nghiệp năm 1974'', phu nhân cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nữ giáo sư - tiến sĩ đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Bà là một trong những người sáng lập và Chủ tịch đầu tiên của Hội Khoa học - Kỹ thuật Ăn mòn và Bảo vệ Kim loại Việt Nam.
* '''Nhà báo Nguyễn Đăng Phát''' ''tốt nghiệp năm 1977'', một trong bốn sinh viên Việt Nam đầu tiên tốt nghiệp ngành báo chí tại MGU, Tổng thư ký Hội hữu nghị Việt-Nga, Nguyên Tổng giám đốc Thông tấn xã Việt Nam.
* '''Giáo sư Nguyễn Đình Đức''' ''tốt nghiệp năm 1990'', Phó Chủ tịch Hội Cơ học Việt Nam, Nguyên Chủ tịch Hội đồng trường đầu tiên của Trường Đại học Công nghệ, ĐHQGHN.

== Giải thưởng và chứng nhận mà Đại học Quốc gia Moscow cấp ==
Giải thưởng cao nhất của Đại học Moscow, '''Giải thưởng Lomonosov''', được thành lập theo Nghị quyết của Hội đồng Dân ủy Liên Xô vào ngày 29 tháng 5 năm 1944; những người đoạt giải đầu tiên đã được trao giải thưởng vào cùng năm đó <ref>[http://www.msu.ru/lomonosov/science/prem.html: Премия имени М. В. Ломоносова]</ref>. Từ năm 1993, Giải thưởng Lomonosov cũng được trao cho các hoạt động giảng dạy.

'''Giải thưởng Shuvalov''' là giải thưởng được trao cho các giáo sư, giảng viên và cán bộ nghiên cứu của Đại học Quốc gia Moscow vì công trình khoa học, được thành lập năm 1993 như một phần của chương trình hỗ trợ thanh thiếu niên tài năng.

Từ năm 1998 <ref>Решение Учёного Совета МГУ от 7 декабря 1997 года.</ref>, 4 loại danh hiệu danh dự đã được đưa vào hệ thống khuyến khích và giải thưởng tại Đại học Tổng hợp Moscow: '''''Giáo sư danh dự''''', '''''Nghiên cứu viên danh dự''''', '''''Giáo viên danh dự''''' và '''''Nhân viên danh dự''''' <ref>[https://www.msu.ru/upload/pdf/docs/zasl2021.pdf: Положение о присвоении почётных званий МГУ]</ref>.

'''Học bổng MGU''' được trao hàng năm cho giáo viên và cán bộ nghiên cứu của MGU dưới 33 tuổi, có bằng cấp học thuật và đạt được thành tích đáng kể trong lĩnh vực giảng dạy và hoạt động nghiên cứu. Những kết quả này cần được phản ánh trong sách giáo khoa, phương tiện giảng dạy, các phát triển về phương pháp giảng dạy, cũng như trong các ấn phẩm trên các tạp chí và ấn phẩm khoa học hàng đầu được bình duyệt .

== Hiệu trưởng ==

=== Giai đoạn 1755–1803 ===
* 1755–1757 — Alexey Mikhailovich Argamakov  
* 1757–1763 — Ivan Ivanovich Melissino  
* 1763–1770 — Mikhail Matveevich Kheraskov  
* 1770–1771 — Anton Antonovich Teil's (quyền giám đốc)  
* 1771–1784 — Mikhail Vasilievich Priklonsky  
* 1784–1796 — Pavel Ivanovich Fonvizin  
* 1796–1803 — Ivan Petrovich Turgenev  

=== Giai đoạn 1803-1917 ===
* 1803–1805 — Khariton Andreevich Chebotaryov  
* 1805–1807 — Pyotr Ivanovich Strakhov  
* 1807–1808 — Fyodor Grigoryevich Bauze  
* 1808–1819 — Ivan Andreevich Geim  
* 1819–1826 — Anton Antonovich Prokopovich-Antonsky  
* 1826–1833 — Ivan Alekseevich Dvigubsky  
* 1833–1836 — Alexey Vasilievich Boldyrev  
* 1837–1842 — Mikhail Trofimovich Kachenovsky  
* 1842–1848 — Arkady Alekseevich Alfonsky  
* 1848–1850 — Dmitry Matveevich Perevoshchikov  
* 1850–1863 — Arkady Alekseevich Alfonsky (lần 2)  
* 1863–1870 — Sergey Ivanovich Barshev  
* 1871–1877 — Sergey Mikhailovich Solovyov  
* 1877–1883 — Nikolai Savvich Tikhonravov  
* 1883–1887 — Nikolai Pavlovich Bogolepov  
* 1887–1891 — Gavriil Afanasyevich Ivanov  
* 1891–1893 — Nikolai Pavlovich Bogolepov (lần 2)  
* 1893–1898 — Pavel Alekseevich Nekrasov  
* 1898-1898 — Nikolai Andreevich Zverev  
* 1898–1899 — Dmitry Nikolaevich Zernov  
* 1899–1904 — Alexander Andreevich Tikhomirov  
* 1904–1905 — Leonid Kuzmich Lakhtin  
* 1905-1905 — Sergey Nikolaevich Trubetskoy  
* 1905–1911 — Alexander Apollonovich Manuilov  
* 1911–1917 — Matvey Kuzmich Lyubavsky  

=== Giai đoạn 1917-1919 ===
* 1917–1919 — Mikhail Aleksandrovich Menzbir  
* 1919-1919 — Vladimir Sergeevich Gulevich  
* 1919–1920 — Mikhail Mikhailovich Novikov  

=== Giai đoạn 1920-1921 ===
* 1920–1921 — Dmitry Petrovich Bogolepov  
* 1921-1921 — Vyacheslav Petrovich Volgin  

=== Giai đoạn 1921-1929 ===
* 1921–1925 — Vyacheslav Petrovich Volgin  
* 1925–1928 — Andrey Yanuarievich Vyshinsky  
* 1928–1929 — Ivan Dmitrievich Udaltsov (quyền hiệu trưởng)  

=== Giai đoạn 1929-1939 ===
* 1929–1930 — Ivan Dmitrievich Udaltsov  
* 1930–1934 — Vasily Nikolaevich Kasatkin  
* 1934-1934 — Matvey Georgievich Kadek (quyền giám đốc)  
* 1934–1939 — Alexey Sergeevich Butyagin  

=== Giai đoạn 1939-nay ===
* 1939–1941 — Alexey Sergeevich Butyagin  
* 1941–1942 — Boris Pavlovich Orlov (quyền hiệu trưởng – khu vực Moscow)  
* 1941–1942 — Mikhail Mikhailovich Filatov (quyền hiệu trưởng – khu vực Ashkhabad)  
* 1943-1943 — Ilya Savvich Galkin (quyền hiệu trưởng – khu vực Ashkhabad và Sverdlovsk)  
* 1943-1943 — Alexey Sergeevich Butyagin  
* 1943–1947 — Ilya Savvich Galkin  
* 1948–1951 — Alexander Nikolaevich Nesmeyanov  
* 1951–1973 — Ivan Georgievich Petrovsky  
* 1973–1977 — Rem Viktorovich Khokhlov  
* 1977–1992 — Anatoly Alekseevich Logunov  
* 1992-nay — Viktor Antonovich Sadovnichy

== Tham khảo ==
<references />